ทุกช่วงปลายภาคเรียน ครูฝ่ายวิชาการและฝ่ายพัสดุมักเจอคำถามเดียวกัน คือ “ที่โรงเรียนสั่งพิมพ์ทุกปีนั้น เรียกว่าสมุดพก หรือ ปพ.6 กันแน่” และ “ถ้าจะสั่งพิมพ์ ต้องระบุชื่ออะไรกับโรงพิมพ์” บทความนี้อธิบายให้เข้าใจตรงกันในครั้งเดียว พร้อมสรุปว่าเอกสารกลุ่ม ปพ. มีอะไรบ้าง และเล่มไหนที่โรงเรียนต้องจัดพิมพ์เอง
ตอบสั้น ๆ ก่อน: จริง ๆ แล้วมันคือเล่มเดียวกัน
สมุดพก กับ ปพ.6 ไม่ใช่เอกสารคนละชนิด แต่คือสิ่งเดียวกันที่เรียกคนละชื่อ
- ปพ.6 คือชื่อทางการตามระเบียบของกระทรวงศึกษาธิการ หมายถึง *แบบรายงานผลการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนรายบุคคล*
- สมุดพก คือชื่อที่ครู ผู้ปกครอง และนักเรียนเรียกกันจนติดปาก เพราะเป็นเล่มที่นักเรียน “พก” กลับบ้านไปให้ผู้ปกครองเซ็นรับทราบผลการเรียน
ความต่างที่มีอยู่จริงมีเพียงจุดเดียว คือ ขอบเขตของเล่ม ปพ.6 หมายถึงตัวแบบรายงานผลตามที่ระเบียบกำหนด ส่วน “สมุดพก” ที่หลายโรงเรียนสั่งพิมพ์นั้น มักเป็นเล่มที่บรรจุแบบ ปพ.6 ไว้ข้างใน แล้วเพิ่มส่วนอื่นเข้าไปตามบริบทของโรงเรียน เช่น หน้าปกตราโรงเรียน หน้าประวัตินักเรียน ช่องบันทึกน้ำหนักส่วนสูง ช่องบันทึกการมาเรียน หรือช่องสื่อสารระหว่างครูกับผู้ปกครอง
พูดง่าย ๆ คือ ปพ.6 เป็น “เนื้อหาหลัก” ส่วนสมุดพกคือ “เล่มที่ห่อเนื้อหานั้นไว้” ถ้าโรงเรียนใช้แบบ ปพ.6 เปล่า ๆ ไม่เพิ่มอะไรเลย ทั้งสองคำก็หมายถึงสิ่งเดียวกันทุกประการ
เวลาคุยกับโรงพิมพ์ ไม่ต้องกังวลว่าจะเรียกผิด เรียกว่าสมุดพกหรือ ปพ.6 ก็สื่อสารรู้เรื่องเหมือนกัน สิ่งที่โรงพิมพ์ต้องการจริง ๆ คือ *ตัวอย่างเล่มเดิม* หรือ *ไฟล์แบบฟอร์มที่โรงเรียนใช้อยู่* มากกว่าชื่อเรียก
สมุดพกนักเรียน คือ อะไร
สมุดพกนักเรียน คือ สมุดเล่มเล็กที่โรงเรียนออกให้นักเรียนรายบุคคล ใช้บันทึกและรายงานผลการเรียน ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ การอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียน กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน รวมถึงข้อมูลพัฒนาการด้านอื่น ๆ ของนักเรียน แล้วส่งกลับให้ผู้ปกครองรับทราบและลงลายมือชื่อเมื่อจบภาคเรียนหรือปีการศึกษา
ลักษณะทางกายภาพที่พบบ่อยในโรงเรียนไทย
- ขนาดเล็กกว่าสมุดเรียนทั่วไป พกพาสะดวก ใส่กระเป๋านักเรียนได้
- ปกพิมพ์ตราโรงเรียน ชื่อโรงเรียน และปีการศึกษา
- เนื้อในเป็นตารางและช่องกรอก ไม่ใช่เส้นบรรทัดธรรมดา
- จำนวนแผ่นไม่มาก แต่ต้องทนต่อการเปิดปิดและการพกกลับบ้านตลอดปี
- บางโรงเรียนออกแบบให้ใช้ได้หลายปีการศึกษาในเล่มเดียว บางโรงเรียนออกใหม่ทุกปี
เพราะเป็นเอกสารที่ผู้ปกครองได้เห็นโดยตรง สมุดพกจึงเป็นหนึ่งในสิ่งพิมพ์ที่สะท้อนภาพลักษณ์โรงเรียนมากที่สุด โรงเรียนจำนวนมากจึงเลือกพิมพ์ปกสี่สีพร้อมเคลือบผิว แทนการถ่ายเอกสารเย็บมุม
ปพ.6 คืออะไร
ปพ.6 คือ แบบรายงานผลการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนรายบุคคล เป็นหนึ่งในเอกสารหลักฐานการศึกษาตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
หน้าที่หลักของ ปพ.6 คือการ สื่อสารผลการเรียนของนักเรียนแต่ละคนไปยังผู้ปกครอง ไม่ใช่เอกสารสำหรับใช้อ้างอิงทางกฎหมายเหมือน ปพ.1 (ระเบียนแสดงผลการเรียน) ดังนั้นแม้ข้อมูลข้างในจะสำคัญ แต่รูปแบบการจัดพิมพ์ยืดหยุ่นกว่ามาก โรงเรียนสามารถออกแบบเล่มให้เหมาะกับบริบทของตนเองได้
จุดที่ครูฝ่ายพัสดุควรจำคือ ปพ.6 อยู่ในกลุ่มเอกสารที่สถานศึกษาจัดทำเอง จึงเป็นเล่มที่โรงเรียนต้องจัดหาหรือสั่งพิมพ์เอง ไม่ได้เบิกจากส่วนกลางเหมือนเอกสารบางรายการ
จุดยืนของหน้านี้ (เจ้าของกำหนด 30 ก.ค. 2569): ไม่ลงรายละเอียดระเบียบราชการ บอกเพียงว่า รับสั่งทำได้ ขั้นต่ำ 1,000 เล่ม ส่วนแบบฟอร์มและชื่อเอกสารที่ถูกต้อง ให้โรงเรียนยึดตามที่ต้นสังกัดกำหนด
ตารางเทียบ: สมุดพก กับ ปพ.6
| หัวข้อ | สมุดพก | ปพ.6 |
|---|---|---|
| ประเภทของชื่อ | ชื่อที่เรียกกันทั่วไป | ชื่อทางการตามระเบียบ |
| ความหมาย | เล่มที่นักเรียนพกกลับบ้านให้ผู้ปกครองดู | แบบรายงานผลการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนรายบุคคล |
| ขอบเขตเนื้อหา | มักมีแบบ ปพ.6 อยู่ข้างใน + ส่วนที่โรงเรียนเพิ่มเอง | เฉพาะส่วนรายงานผลตามแบบที่กำหนด |
| ผู้กรอกข้อมูล | ครูประจำชั้น / ครูประจำวิชา | ครูประจำชั้น / ครูประจำวิชา |
| ผู้รับเอกสาร | ผู้ปกครอง (เซ็นรับทราบแล้วส่งคืน) | ผู้ปกครอง |
| ใครจัดทำ | โรงเรียนออกแบบและสั่งพิมพ์เอง | สถานศึกษาจัดทำเอง |
| ใช้ยื่นสมัครเรียนต่อได้ไหม | ไม่ใช่เอกสารสำหรับยื่น | ไม่ใช่เอกสารสำหรับยื่น (ต้องใช้ ปพ.1) |
| สรุป | เป็นสิ่งเดียวกัน ต่างกันแค่ชื่อเรียกและส่วนที่เพิ่มเข้ามา |
เอกสาร ปพ. มีอะไรบ้าง
เอกสารหลักฐานการศึกษากลุ่ม “ปพ.” แบ่งได้เป็นสองกลุ่มใหญ่ ซึ่งสำคัญมากสำหรับฝ่ายพัสดุ เพราะเป็นตัวกำหนดว่า เล่มไหนสั่งพิมพ์เองได้ และเล่มไหนต้องขอผ่านช่องทางราชการ
กลุ่มที่ 1 เอกสารที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนด
เป็นเอกสารที่มีผลทางกฎหมาย ใช้อ้างอิงเมื่อศึกษาต่อหรือสมัครงาน จึงมีการควบคุมแบบฟอร์มและวิธีจัดหา
| รหัส | ชื่อเอกสาร |
|---|---|
| ปพ.1 | ระเบียนแสดงผลการเรียน |
| ปพ.2 | ประกาศนียบัตร |
| ปพ.3 | แบบรายงานผู้สำเร็จการศึกษา |
⚠️ เอกสารกลุ่มนี้โรงเรียนไม่ควรสั่งพิมพ์เองกับโรงพิมพ์ทั่วไป ต้องจัดหาตามวิธีที่ต้นสังกัดกำหนด
กลุ่มที่ 2 เอกสารที่สถานศึกษากำหนดเอง
เป็นเอกสารที่โรงเรียนออกแบบและจัดทำได้เอง เพื่อใช้ในการบันทึก ติดตาม และรายงานพัฒนาการของผู้เรียน
| รหัส | ชื่อเอกสาร | ที่ครูมักเรียกกัน |
|---|---|---|
| ปพ.5 | แบบบันทึกผลการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน | สมุดบันทึกของครูประจำวิชา |
| ปพ.6 | แบบรายงานผลการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนรายบุคคล | สมุดพก |
| ปพ.8 | ระเบียนสะสม | แฟ้มสะสมข้อมูลนักเรียน |
หมายเหตุสำคัญ: ระเบียบและแนวปฏิบัติเรื่องเอกสารหลักฐานการศึกษามีการปรับปรุงเป็นระยะ ก่อนสั่งพิมพ์จำนวนมาก ควรตรวจสอบแบบฟอร์มล่าสุดกับเขตพื้นที่การศึกษาหรือฝ่ายวิชาการของโรงเรียนเสมอ บทความนี้ใช้เพื่อความเข้าใจภาพรวม ไม่ใช่เอกสารอ้างอิงทางราชการ
ระวังสับสน: ปพ.6 ไม่ใช่ ปพ.5 และไม่ใช่สมุดรายงาน
สามเล่มนี้ถูกสั่งพิมพ์ปะปนกันบ่อยที่สุด ทั้งที่หน้าที่ต่างกันชัดเจน
ปพ.6 (สมุดพก) — รายบุคคล นักเรียน 1 คนต่อ 1 เล่ม ส่งกลับบ้านให้ผู้ปกครองเซ็น จำนวนที่ต้องพิมพ์ = จำนวนนักเรียนทั้งโรงเรียน
ปพ.5 — เป็นของครู ไม่ใช่ของนักเรียน ครูประจำวิชาใช้บันทึกคะแนน การมาเรียน และผลการประเมินของนักเรียนทั้งห้อง จำนวนที่ต้องพิมพ์ = จำนวนครูคูณจำนวนวิชาที่สอน ซึ่งน้อยกว่ามาก
สมุดรายงาน — ไม่ใช่เอกสาร ปพ. เลย เป็นสมุดเปล่าขนาด A4 ที่นักเรียนใช้เขียนรายงานส่งครู มีปกและเนื้อในเส้นบรรทัด ขายเป็นห่อ ถ้าโรงเรียนต้องการเล่มนี้ ให้ดูที่หน้า สมุดรายงาน ซึ่งเป็นสินค้าคนละตัวกับสมุดพกโดยสิ้นเชิง
ความสับสนนี้ทำให้โรงเรียนสั่งผิดจำนวนกันบ่อย เช่น สั่งสมุดพกเท่าจำนวนห้องเรียนแทนที่จะเป็นจำนวนนักเรียน วิธีกันพลาดง่ายที่สุดคือ ถามตัวเองว่า “เล่มนี้ใครถือ” ถ้านักเรียนถือกลับบ้าน คือ ปพ.6 ถ้าครูถือ คือ ปพ.5
โรงเรียนต้องสั่งพิมพ์เล่มไหนบ้าง
สรุปเฉพาะเล่มที่โรงเรียนจัดพิมพ์เองได้ และมักสั่งพร้อมกันในรอบเดียวเพื่อประหยัดค่าจัดส่ง
- สมุดพก / ปพ.6 — ตามจำนวนนักเรียน ปกพิมพ์ตราโรงเรียน
- ปพ.5 หรือสมุดบันทึกผลการเรียนของครู — ตามจำนวนครูและรายวิชา
- แบบฟอร์มโรงเรียนอื่น ๆ — ใบลา ใบขออนุญาต ใบเยี่ยมบ้าน แบบบันทึกกิจกรรม
- สมุดบันทึกความดี / สมุดบันทึกกิจกรรม — ตามนโยบายของแต่ละโรงเรียน
- สมุดเรียนของนักเรียน — ดูที่ สมุดนักเรียน ราคาส่ง และ สมุด สพฐ.
เนื่องจากเอกสารกลุ่ม ปพ. และแบบฟอร์มโรงเรียนเป็นงานสั่งทำเฉพาะ ราคาจึงไม่ตายตัวเหมือนสมุดเรียนทั่วไป ปัจจัยที่กำหนดราคา ได้แก่
- จำนวนเล่มที่สั่ง — ยิ่งมาก ต้นทุนต่อเล่มยิ่งลด เพราะค่าเตรียมแม่พิมพ์เฉลี่ยลงได้มากขึ้น
- ขนาดเล่มและจำนวนหน้า — จำนวนหน้าเป็นตัวแปรหลักของค่ากระดาษเนื้อใน
- ปกพิมพ์กี่สี — ปกสีพื้นหนึ่งสี ต้นทุนต่ำกว่าปกภาพสี่สีอย่างชัดเจน
- ชนิดและแกรมกระดาษ — เนื้อในเลือกได้ทั้งปอนด์ Woodfree มาตรฐาน 60 แกรม (สั่ง 70/80/100 แกรมได้) ปอนด์ถนอมสายตา 70–75 แกรม หรือปรู๊ฟ 48.8 แกรม ส่วนปกใช้อาร์ตการ์ด มาตรฐาน 200 แกรม (เลือกแกรมอื่นได้ตามสั่ง)
- การเคลือบปก — เคลือบ PVC หรือ UV ช่วยให้ปกทนต่อการพกพาตลอดปี
- วิธีเข้าเล่ม — เย็บลวด หรือ ไสกาว
- งานพิมพ์ในเนื้อใน — ถ้าเนื้อในเป็นตารางหรือช่องกรอกที่ออกแบบเฉพาะ จะต่างจากเนื้อในเส้นบรรทัดมาตรฐาน
อ่านเพิ่มเรื่องการเลือกกระดาษได้ที่ ชนิดกระดาษที่ใช้ในสมุดโรงเรียน
สั่งพิมพ์สมุดพก ปพ.6 ต้องเตรียมข้อมูลอะไร
เพื่อให้ได้ใบเสนอราคาที่แม่นยำในครั้งเดียว ควรเตรียมสิ่งเหล่านี้ก่อนติดต่อ
- ตัวอย่างเล่มเดิม หรือไฟล์แบบฟอร์มที่ใช้อยู่ — เป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ที่สุด ถ่ายรูปหน้าปกและหน้าในทุกแบบส่งมาก็เพียงพอ
- จำนวนเล่มที่ต้องการ และแยกตามระดับชั้นถ้าแบบฟอร์มต่างกัน
- ขนาดเล่มและจำนวนหน้า ที่ต้องการ
- ไฟล์ตราโรงเรียน ความละเอียดสูง สำหรับพิมพ์ปก
- กำหนดวันที่ต้องใช้ — งานสั่งทำใช้เวลาผลิตประมาณ 30 วัน ควรเผื่อเวลาจากวันเปิดภาคเรียน
เงื่อนไขการสั่งทำ: ยอดขั้นต่ำสำหรับปกสีพื้น (พิมพ์ 1 สี) คือ 1,000 เล่ม และปกรูปภาพ (พิมพ์ 4 สี) คือ 4,000 เล่ม สั่งต่ำกว่านี้ทำได้แต่ราคาต่อเล่มจะสูงขึ้น ชำระมัดจำ 50% เมื่อยืนยันออเดอร์ และส่วนลดคิดจากยอดรวมทั้งออร์เดอร์ ดังนั้นการรวมสมุดพก แบบฟอร์ม และสมุดเรียนไว้ในออร์เดอร์เดียวกันจะได้ราคาดีกว่าสั่งแยกรอบ
ดูรายละเอียดสินค้าและขอใบเสนอราคาได้ที่หน้า สมุดพก ปพ.6
คำถามที่พบบ่อย
สมุดพก กับ ปพ.6 ต่างกันอย่างไร
เป็นเล่มเดียวกัน ปพ.6 คือชื่อทางการ ส่วนสมุดพกคือชื่อที่เรียกกันทั่วไป ต่างกันเพียงว่าสมุดพกที่โรงเรียนสั่งพิมพ์มักมีส่วนเพิ่มเติมนอกเหนือจากแบบ ปพ.6
โรงเรียนพิมพ์สมุดพกเองได้ไหม
ได้ เพราะ ปพ.6 อยู่ในกลุ่มเอกสารที่สถานศึกษาจัดทำเอง ต่างจาก ปพ.1–ปพ.3 ที่กระทรวงกำหนดแบบฟอร์มและวิธีจัดหา
สั่งสมุดพกกี่เล่มถึงจะคุ้ม
ราคาต่อเล่มลดลงตามจำนวน แนะนำให้รวมจำนวนของทั้งโรงเรียนและเผื่อเล่มสำรองสำหรับนักเรียนย้ายเข้าระหว่างปี แล้วสั่งครั้งเดียว
ใช้เวลาผลิตนานแค่ไหน
งานสั่งทำใช้เวลาประมาณ 30 วัน นับจากยืนยันแบบและชำระมัดจำ ควรเริ่มติดต่อล่วงหน้าก่อนเปิดภาคเรียนอย่างน้อย 2 เดือน
ออกแบบปกให้ด้วยไหม
ออกแบบปกให้ฟรีทั้งปกสีพื้นและปกรูปภาพสี่สี ส่งตราโรงเรียนกับข้อความที่ต้องการมาได้เลย
สรุป
สมุดพก คือชื่อเรียกทั่วไปของ ปพ.6 หรือแบบรายงานผลการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนรายบุคคล ทั้งสองคำหมายถึงเล่มเดียวกัน ต่างกันเพียงส่วนที่โรงเรียนเพิ่มเข้าไปเอง เอกสารกลุ่ม ปพ. แบ่งเป็นเอกสารที่กระทรวงกำหนด (ปพ.1–ปพ.3) ซึ่งโรงเรียนไม่ควรสั่งพิมพ์เอง กับเอกสารที่สถานศึกษาจัดทำเอง ซึ่งรวมถึง ปพ.5 ปพ.6 และ ปพ.8
สำหรับฝ่ายพัสดุ จุดที่ต้องจำคือ ปพ.6 สั่งตามจำนวนนักเรียน ปพ.5 สั่งตามจำนวนครูและรายวิชา และสมุดรายงานเป็นสินค้าคนละตัวที่ไม่เกี่ยวกับกลุ่ม ปพ. เลย
—
สั่งพิมพ์สมุดพก ปพ.6 และแบบฟอร์มโรงเรียน
ส่งตัวอย่างเล่มเดิมหรือไฟล์แบบฟอร์มมาให้ดู พร้อมแจ้งจำนวนที่ต้องการ ทีมงานประเมินและส่งใบเสนอราคาให้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
โทร 065-463-9226 (จันทร์–ศุกร์ 9:00–17:00)
LINE: @thamwiwat
อีเมล: sathon.thamwiwat@gmail.com
สมุดธรรม · 61/16 ถ.ประเสริฐมนูกิจ แขวงจรเข้บัว เขตลาดพร้าว กรุงเทพฯ 10230
